Domain Nedir?
Günümüzde internetin ve kurumsal bilişim altyapılarının temel yapı taşlarından biri **domain (alan adı)** kavramıdır. Domain; hem internet üzerinde web sitelerine erişimi kolaylaştıran bir adresleme sistemi, hem de kurumsal ağlarda kullanıcı, cihaz ve kaynak yönetimini merkezi hale getiren kritik bir yapıdır. Bu makalede domain kavramını teknik ve pratik yönleriyle detaylı şekilde ele alacağız.
Domain (Alan Adı) Nedir?
En basit tanımıyla **domain**, internet üzerindeki bir kaynağın (web sitesi, e‑posta sunucusu vb.) insan tarafından okunabilir adresidir.
Örnek:
* `google.com`
* `elfanet.com.tr`
Bilgisayarlar internette birbirleriyle **IP adresleri** (ör. `142.250.184.206`) üzerinden haberleşir. Ancak IP adreslerini akılda tutmak zor olduğu için **Domain Name System (DNS)** geliştirilmiştir. DNS, domain adlarını ilgili IP adreslerine çeviren sistemdir.
> Kısaca: **Domain = IP adresinin kolay hatırlanan adı**
Domain Yapısı Nasıl Oluşur?
Bir domain adı hiyerarşik bir yapıya sahiptir:
**Örnek:** `www.elfanet.com.tr`
Bu domain aşağıdaki bileşenlerden oluşur:
1. Top-Level Domain (TLD)
Domainin en sağındaki kısımdır.
* `.com` → Ticari
* `.org` → Organizasyon
* `.net` → Network
* `.edu` → Eğitim
* `.gov` → Devlet
* `.tr` → Türkiye (ülke kodu TLD)
2. Second-Level Domain (SLD)
TLD’nin solundaki ana isimdir.
* `elfanet`
* `google`
3. Subdomain
Ana domainin altında oluşturulan alt alanlardır.
Örnekler:
* `www.elfanet.com.tr`
* `mail.elfanet.com.tr`
* `vpn.elfanet.com.tr`
Subdomain’ler genellikle farklı servisleri ayırmak için kullanılır.
DNS (Domain Name System) Nedir?
DNS, domain adlarını IP adreslerine çeviren dağıtık bir sistemdir.
DNS Nasıl Çalışır?
1. Kullanıcı tarayıcıya `www.elfanet.com.tr` yazar
2. DNS sunucusuna sorgu gider
3. DNS, domainin IP adresini döner
4. Tarayıcı ilgili IP’ye bağlanır
Yaygın DNS Kayıt Türleri
* **A Record**: Domain → IPv4 adresi
* **AAAA Record**: Domain → IPv6 adresi
* **MX Record**: Mail sunucusu bilgisi
* **CNAME**: Başka bir domain’e yönlendirme
* **TXT**: SPF, DKIM, doğrulama kayıtları
Kurumsal Ortamda Domain Nedir?
İnternet domain kavramından farklı olarak, kurumsal yapılarda domain genellikle **Microsoft Active Directory (AD)** ile birlikte anılır.
Active Directory Domain Nedir?
Active Directory domain; kullanıcıların, bilgisayarların, yazıcıların ve politikaların merkezi olarak yönetildiği bir yapıdır.
Bu yapı sayesinde:
* Kullanıcılar tek hesapla tüm sistemlere erişir
* Merkezi parola politikaları uygulanır
* Yetkilendirme ve denetim kolaylaşır
Domain Controller (DC) Nedir?
**Domain Controller**, Active Directory domain’ini yöneten sunucudur.
Görevleri:
* Kullanıcı kimlik doğrulama (Authentication)
* Yetkilendirme (Authorization)
* Grup Politikalarının (GPO) uygulanması
* DNS entegrasyonu
> Bir ortamda en az 1 adet DC bulunur, kritik yapılarda birden fazla DC önerilir.
Domain Ortamının Avantajları
* Merkezi kullanıcı ve cihaz yönetimi
* Güçlü güvenlik politikaları (GPO)
* Tek kullanıcı adı / şifre (SSO)
* Loglama ve denetim kolaylığı
* Kurumsal ölçeklenebilirlik
Domain Olmadan Ne Olur?
Domain yapısı olmayan (Workgroup) ortamlarda:
* Her bilgisayar ayrı ayrı yönetilir
* Parola ve yetkiler merkezi değildir
* Güvenlik ve kontrol zayıftır
* Büyük yapılarda yönetim zorlaşır
Bu nedenle **10+ kullanıcı** olan kurumsal yapılarda domain kullanımı neredeyse zorunludur.
Domain ile İlgili Sık Karıştırılan Kavramlar
Kavram - Açıklama
Domain - Alan adı / AD yapısı
DNS - Domain-IP çevirisi
Hosting - Web sitesinin barındığı sunucu
IP Address - Sayısal ağ adresi
URL - Domain + protokol + yol
Domain kavramı, hem internet dünyasında hem de kurumsal IT altyapılarında kritik bir role sahiptir. İnternet tarafında domain, erişilebilirliği ve marka değerini artırırken; kurumsal tarafta domain yapısı güvenlik, yönetilebilirlik ve ölçeklenebilirlik sağlar.
Özetle:
* **İnternette domain = adres**
* **Kurumsalda domain = merkezi yönetim**
Doğru planlanmış bir domain yapısı, sağlıklı ve güvenli bir BT altyapısının temelidir.
yazar: Asrın Haktan Şahin